Sơn Lê

Tôi không hiểu sao người ta có thể viết hàng đống sách về làm giàu (chắc bán sách để... làm giàu!), trong khi nguyên tắc làm giàu rất đơn giản: xài ít hơn số tiền làm ra và đầu tư phần còn lại (viết cách đây 6 năm! có vẻ như càng lúc tôi càng ngu, thật đáng báo động, ò í e).

Làm sao để xài ít tiền hơn? Chỉ mua những gì mình cần, hạn chế mua những gì mình muốn. Mỗi khi muốn mua cái gì, ngủ một giấc dậy rồi hãy quyết định. Nhìn vào các khoản chi hàng tháng, cái gì không cần thiết, bỏ. Tôi làm công nghệ, nhưng không thể được xem là người yêu công nghệ. Người yêu công nghệ là người khoái mua đồ công nghệ. Điện thoại iPhone, máy tính bảng iPad, laptop MacBook Pro, đồng hồ iWatch, máy chụp hình Canon, v.v. phải mua, mua hết, vì em là người yêu công nghệ mà! Không biết anh Công Nghệ là ai mà có nhiều người yêu quá. Hay là anh thất lạc của Công Phượng?

Ít người sạc nghiệp vì ăn uống mua sắm quá nhiều, nhưng nhiều người phải phá sản vì tai nạn, bệnh tật, v.v. Mua bảo hiểm, nhà cửa, xe cộ, sinh mạng, sức khỏe, v.v. cho mình và cho những người mình phải chịu trách nhiệm. Để dành ra một khoản tiền dự phòng đủ để chi tiêu từ 3-6 tháng, bỏ vô một tài khoản tiết kiệm không kỳ hạn, để khi trái gió trở trời có mà xài, khỏi phải vay mượn ai cả.

Làm sao để tăng thu nhập? Làm việc chăm chỉ hơn. Ví dụ như nhận làm hai việc một lúc. Nhưng rõ ràng không ai thích như vậy; ai cũng muốn mình có nhiều tiền hơn mà không phải làm nhiều hơn.

Nếu cứ phải nay lưng ra làm mới có tiền thì có tiền tỉ cũng chẳng sướng. Nếu có đủ tiền, chẳng ai muốn đi làm cả. Có lần tôi hỏi một người bạn, một hacker lừng lẫy thế giới, tại sao hắn lại làm ở Google lâu thế. Hắn nói, nếu có đủ tiền hắn nghỉ ngay. Tôi đoán hắn cũng phải có triệu đô chứ chẳng ít, nhưng có lẽ hắn cần thêm nữa để lo cho con cái. Công việc mỗi ngày không đến nỗi chán, nhưng với từng đó thời gian có nhiều thứ thú vị hơn để làm, để chơi.

Thay vì hỏi làm sao để tăng thu nhập, câu hỏi chính xác phải là: làm sao để tăng thu nhập thụ động? Nghĩa là không cần làm gì mà vẫn có thêm tiền. Bạn có biết tại sao ông chủ của bạn giàu ơi là giàu không? Vì lúc ổng đi chơi, vẫn có người kiếm tiền cho ổng, người đó chính là bạn. Chào mừng đến với chủ nghĩa tư bản.

Người ta nói đi làm mướn biết bao giờ mới khá được, phải làm chủ. Tôi nghĩ nhiều người muốn làm startup một phần là vì lý do này, nhưng tôi thấy nó trớt quớt. Làm startup cực như chó, có sướng gì đâu. Đồng ý là có thể chỉ cực lúc đầu thôi, thành công rồi thì sướng, nhưng mấy ai được như vậy. Có cách nào để vừa tăng tỉ lệ thành công, vừa giảm cực khổ không? Có, tôi mới nói tức thì: thay vì tự làm thì mướn người khác làm. Làm startup, tưởng là làm chủ, nhưng đôi khi cũng chỉ là làm mướn cho bọn đầu tư. Nếu mình có tiền chút ít, sao không đầu tư cho khỏe cái thân, nhàn cái đầu.

Nhưng như vậy thì còn gì là tinh thần startup nữa? Bạn có biết ai viết mấy cuốn sách nói về tinh thần startup không? Chính là bọn đầu tư. Họ cần người làm cho họ. Nếu bạn không thể cưỡng lại nổi khát vọng tự làm sản phẩm để bán, hãy mở công ty của riêng bạn. Nhưng đừng đặt mục tiêu là trở thành Facebook hay Google kế tiếp, mệt lắm. Đặt mục tiêu đơn giản thôi: độc lập tài chính. Công ty không cần phải thành tỉ đô, mà chỉ cần doanh thu mỗi năm 2 triệu, lời 300 ngàn - 500 ngàn là đủ sức sống như ông hoàng ở bất kỳ nơi nào trên thế giới.

Nếu như bạn chỉ muốn sớm độc lập tài chính, không cần quan tâm là bằng cách nào, miễn sao lương thiện, hợp pháp, thay vì mở công ty thì hãy đầu tư. Nhân nói chuyện đầu tư tôi mới nhớ đến các "chuyên gia công nghệ", chuyên phân tích tình hình startup và công nghệ thế giới. Nghe mấy ổng bàn mà tôi rởn da gà, lo cho tương lai của mình. "Facebook sẽ phải thế này thế này", nếu không thì "YouTube sẽ chết vì thế này thế này", cũng có thể "Apple sẽ thắng vì thế này thế này", nhưng mà "Google sẽ thua vì thế này thế này", v.v. Hóa ra không chỉ có mình tôi ăn cơm với muối nhưng lại thích nói chuyện trên núi. Người Mỹ có câu "put your money where your mouth is", nếu tin vào phân tích của mình, sao không bỏ tiền ra mua stock nhanh và luôn? Warren Buffet không xây dựng uy tín bằng cái mồm.

Đầu tư cũng có năm bảy đường. Nguyên tắc cơ bản là rủi ro càng cao thì lợi nhuận kỳ vọng càng phải lớn tương xứng. Nhưng mà cũng có dạng đầu tư có lợi nhuận kỳ vọng âm, nghĩa là càng đầu tư càng lỗ, chẳng hạn như chơi đề với mua xổ số. Đề thì khỏi phải nói, còn xổ số chính là cách chính quyền đánh thuế người nghèo và ít học. Người nghèo mua xổ số để mơ thoát nghèo, mỗi ngày bỏ ra tôi nói thí dụ 10.000 đồng để mua. Giả sử như mua liên tục trong 20 năm, tổng số tiền bị đánh thuế, tính lãi suất tương đối nhẹ là 5%/năm, là gần 130 triệu đồng. Nếu lãi suất trung bình 10% như mấy năm vừa rồi, số tiền đóng thuế là 230 triệu đồng. Thành ra một cách đơn giản để giảm khoảng cách giàu nghèo là bỏ đi chương trình xổ số quốc gia.

Cũng may là đa số hình thức đầu tư khác đều có lợi nhuận kỳ vọng dương. Để chọn hình thức đầu tư, phải trả lời được câu hỏi: đầu tư để làm gì? Hồi nãy nói rồi: đầu tư để độc lập tài chính. Đó là một mục tiêu dài hạn, may mắn thì có thể hoàn thành trong 10 năm, không thì phải 30 năm. Đoạn đường đi đến mục tiêu cuối cùng này sẽ có những mục tiêu ngắn hạn hơn, ví dụ như đủ tiền mua nhà, mua xe, làm đám cưới, đi du học, v.v. Biết được mục tiêu của mình là biết được mình muốn có X đồng trong Y năm, rồi từ X và Y suy ra nên chọn loại hình đầu tư nào.

Loại hình đầu tư đơn giản nhất là bỏ tiền vô ngân hàng. Rủi ro thấp (nếu không gửi nhầm cho Nguyễn Văn Mười Hai), nên lợi nhuận cũng thấp. Lợi nhuận này phải trừ trượt giá. Ví dụ như mấy năm vừa rồi, lãi suất ngân hàng Việt Nam rất cao, nhưng mà lạm phát cũng cao, thành ra gửi tiền vô ngân hàng không có lời bao nhiêu cả, có khi lỗ mà không biết. Đó cũng là định lý cơ bản của tiền tệ: tiền để một chỗ sẽ mất giá theo đúng mức lạm phát.

Loại hình đầu tư nhiều người ưa thích và khá an toàn là mua bất động sản. Đất càng lúc càng chật, người càng lúc càng đông, nhà cửa về dài hạn sẽ chỉ đi lên. Cái khó của loại hình đầu tư này là phải có vốn mạnh, sinh viên mới ra trường không có cửa, trừ sinh viên ngành đào mỏ.

Đầu tư vào thị trường chứng khoán cũng là một hình thức phổ biến. Một cách đơn giản nhất, đỡ phải suy nghĩ, đúng theo tinh thần tăng thu nhập thụ động, là đầu tư vô index funds. Đây là một hình thức đầu tư vô nền kinh tế. Kinh tế Mỹ có thể sẽ lao đao trong ngắn hạn, nhưng trong dài hạn sẽ đi lên. Kinh tế thế giới cũng vậy. Đầu tư vô nền kinh tế sẽ có lợi nhuận kỳ vọng mỗi năm thấp, nhưng đây là hình thức đầu tư ít rủi ro nên phải chấp nhận như vậy.

Chứng khoán cũng có nhiều loại, mỗi loại có độ rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng khác nhau. Ví dụ như cổ phiếu (stock) của các công ty Mỹ có rủi ro cao, nhưng cũng có lợi nhuận kỳ vọng cao. Trái phiếu chính phủ (bond) thì ngược lại, rủi ro thấp, nhưng lợi nhuận cũng thấp. Thông thường cổ phiếu tăng giá thì bond giảm giá, nên trộn hai loại chứng khoán này lại với nhau là một cách để làm giảm rủi ro và đa dạng hóa danh mục đầu tư. Ví dụ như còn trẻ trâu, muốn lời nhiều, chơi hết cổ phiếu. Già đi một chút, muốn chậm nhưng chắc cú, mua nhiều trái phiếu hơn. Ở Mỹ có những công ty chuyên giúp người dùng tự điều chỉnh lại danh mục đầu tư theo độ tuổi của mình, ví dụ như Wealthfront hay Betterment. Không biết ở Việt Nam có công ty nào như vậy không.

Chứng khoán, bất động sản, tài khoản tiết kiệm, v.v. gọi chung là tài sản. Mỗi loại tài sản có một độ rủi ro khác nhau, được đo bằng khả năng biến động giá trị của chúng. Nếu bạn mở một tài khoản tiết kiệm kỳ hạng một năm, sau một năm bạn có thể đoán được bạn sẽ có bao nhiêu tiền. Nói cách khác, tài khoản tiết kiệm là một loại tài sản có biến động, tức rủi ro, thấp. Ngược lại, nếu bạn mua một căn nhà, rất khó để đoán được một năm sau giá nhà sẽ như thế nào, do bất động sản thường có độ biến động rất cao. Một vấn đề nữa là tính thanh khoản, nghĩa là khả năng chuyển tài sản thành tiền mặt. Tiền mặt đương nhiên là có thanh khoản cao nhất, nhưng bất động sản có thanh khoản cực thấp, vì bán một căn nhà sẽ mất nhiều thời gian. Nếu trong thời gian ngắn bạn dự tính sẽ cần phải sử dụng tiền mặt (để đi du học, để mua xe, v.v.) thì không nên đầu tư mua nhà.

Bảng dưới đây tóm tắt các tài sản phổ biến và các thuộc tính của chúng mà tôi chôm được từ Internet.

Tài sản	Thời gian	Lợi nhuận kỳ vọng	Độ biến động/Rủi ro	Thanh khoản
Tiền mặt	Rất ngắn hạn	Không, có thể âm vì lạm phát	Rất thấp	Cao
Tài khoản thanh toán hoặc tiết kiệm không kỳ hạn	Ngắn hạn, nên dùng để giữ quỹ khẩn cấp	Rất thấp	Rất thấp	Cao
Tài khoản tiết kiệm có kỳ hạn	Ngắn hạn và trung hạn, nên dùng để giữ quỹ khẩn cấp	Thấp	Thấp	Tùy thuộc vào sản phẩm
Index Funds/Mutual Funds	Ngắn hạn và dài hạn	Thấp hoặc cao	Thấp hoặc cao	Tùy thuộc vào sản phẩm
Cổ phiếu riêng lẻ	Dài hạn	Cao	Cao	Thấp đến cao
Bất động sản	Dài hạn	Cao	Cao	Thấp

Tóm lại:
- Không giữ tiền mặt quá lâu. Phải chuyển tiền mặt thành các tài sản khác.
- Lập ra một quỹ dự phòng, bỏ vô tài khoản tiết kiệm không kỳ hạn hoặc có kỳ hạn.
- Hỏi mình muốn gì và đầu tư để đạt được mục tiêu đó. Đầu tư dài hạn an toàn hơn ngắn hạn và là cách tốt nhất để kiếm tiền thụ động.

Làm giàu cách này không khó, nhưng khá là tẻ nhạt. Nó không thú vị, sôi động, lên voi xuống chó, cực nhọc như là làm startup hoặc là đầu cơ vàng, đô la hay bất động sản. Nó cứ đều đều, tài sản sẽ tăng dần dần, chậm nhưng chắc, tẻ nhạt nhưng hiệu quả. Trừ khi mục tiêu cả đời là kiếm được thật nhiều tiền, làm giàu thụ động kiểu này sẽ cho mình thời gian làm được những chuyện khác mà mình nghĩ là quan trọng hơn kiếm tiền. Ví dụ như viết blog chửi chính phủ hay là dạy đời thiên hạ ahihi.

Nguồn: blogger thái

Bài viết dưới đây được lấy từ 1 blogger tên thái, xem phần giới thiệu thì hóa ra là của ca sĩ Dương Quốc Thái, hóa ra ở VN a chỉ nổi tiếng với "gọi đò" nhưng khi định cư ở Canada làm việc cho Google mình mới biết a là chuyên gia bảo mật mạng máy tính

Độc lập tài chính là gì?

Tôi năm nay 32 tuổi, đi làm được 14 năm, muốn "nghỉ hưu" năm 40 tuổi. Nghỉ hưu trong ngoặc kép vì tôi sẽ không dừng làm việc -- tôi chỉ hi vọng đến lúc đó tôi sẽ có đủ tài sản để không phải lo chuyện kiếm tiền nữa. Tôi không chắc tôi sẽ làm được, nhưng tôi vui vì tôi có kế hoạch và cơ hội đạt được một trong những mục tiêu quan trọng nhất của đời người.

Độc lập tài chính quan trọng vì nó là chìa khóa mở ra nhiều cánh cửa. Có người nói rằng nếu bạn yêu công việc của mình, bạn không phải đi làm một ngày nào cả. Tôi yêu công việc của tôi, nhưng nếu có thể chọn giữa đi làm và ở nhà muốn làm gì thì làm, tôi sẽ chọn ở nhà. Có độc lập tài chính, tôi sẽ đi làm vì tôi muốn đi, chứ không phải vì tôi phải đi. Tôi có thể làm bán thời gian thôi, đi làm tư vấn chẳng hạn, khi nào thích thì làm, không nghỉ ở nhà chơi. Tôi có thể làm startup, đi làm tình nguyện không công, hay tìm hiểu, thử nghiệm những cái mới. Quan trọng hơn hết là có nhiều thời gian hơn với người thân.

Một người có độc lập tài chính khi thu nhập thụ động cao hơn chi phí sinh hoạt. Đọc lướt qua tưởng dễ, nhưng cái khó ở đây là hai từ thụ động, nghĩa là không cần làm gì mà vẫn có đủ tiền để sống theo cách mình muốn. Có nhiều cách để có được độc lập tài chính, nhưng cách đơn giản nhất là để dành và đầu tư. Ý này rất quan trọng, nên tôi muốn nhắc lại một lần nữa: để dành và đầu tư là cách tốt nhất để có độc lập tài chính. Tôi ước chi khi tôi mới bắt đầu đi làm có ai đó chỉ cho tôi biết điều này.

Tại sao phải để dành?

Đừng lầm tưởng muốn giàu, muốn độc lập tài chính, phải làm ra thật nhiều tiền. Tôi biết rất nhiều người thu nhập cao, nhưng vẫn mang một đống nợ và mỗi tháng làm ra được đồng nào xào ngay đồng đó. Những người như vậy sẽ phải làm việc cả đời. Độc lập tài chính không phụ thuộc vào tiền lương, mà phụ thuộc vào tỉ lệ để dành. Người làm ra 100 triệu/tháng đồng, nhưng chỉ để dành 1 triệu sẽ lâu có độc lập tài chính hơn người làm ra 10 triệu, nhưng để dành 5 triệu.

Đừng nghĩ rằng mình còn trẻ, cứ ăn xài thoải mái, không cần phải để dành. Khi còn trẻ, ta thường không có tiền, bù lại ta có sức khỏe, trí tuệ và động lực. Ta làm việc là để chuyển vốn tự có thành tài sản, để khi về già, sức yếu, đầu óc lú lẫn và không còn muốn làm nữa, ta vẫn có đủ tiền để duy trì cuộc sống như mong muốn. Đi làm mà không để dành được gì, tức là đã tiêu phí sức lao động vô ích.

Để dành không có nghĩa là không dám tiêu xài. Ngược lại là đằng khác. Nếu ta biết năm nay cần phải để dành bao nhiêu, khi đạt được mục tiêu rồi, ta có thể thoải mái xài phần tiền dư ra. Người biết để dành thường xài tiền thông minh hơn. Họ không dùng tiền mua sắm những thứ đồ không cần thiết. Thay vì mua iPhone, họ sẽ mua một chiếc điện thoại rẻ tiền, và dùng phần tiền dư ra để đi du lịch.

Nhưng bây giờ còn trẻ, có sức khỏe, phải xài tiền, chơi cho đã, chứ để dành làm gì, về già có xài được đâu? Cuộc đời dài hơn ta tưởng nhiều lắm. Y học ngày càng phát triển, tuổi thọ sẽ càng lúc càng cao. Giả sử ta đi làm 30 năm, đến lúc nghỉ hưu cũng chỉ tầm 60 tuổi, vẫn còn khỏe mạnh để hưởng thụ cuộc sống vài chục năm nữa.

Để dành như thế nào?

Bắt đầu để dành bằng cách thống kê chi tiêu. Phải biết mình xài tiền cho việc gì. Có thể sử dụng những công cụ như Quicken, Mint hay Money Lover để ghi lại giao dịch. Ở VN xài tiền mặt là chính, phải nhập thủ công nhiều hơn. Tập thói quen mỗi khi chi tiền lấy điện thoại ra chụp lại hóa đơn hoặc ghi chú lại liền.

Khi đã biết mình xài tiền làm gì, tìm cách thoát ra khỏi tình trạng lương tháng nào xào hết tháng đó. Bắt đầu bằng cách cắt giảm chi tiêu. Ví dụ như thay vì ăn ngoài thường xuyên, tự nấu ăn. Tiền xài hôm nay phải là tiền mà ta đã kiếm được 1 tháng trước đó. Tiếp theo, triệt tiêu thói quen xấu mua sắm đồ linh tinh vô ích. Mỗi khi muốn mua gì, ngủ một giấc. Nếu thức dậy mà vẫn còn muốn mua thì mua cũng chưa muộn.

Tiếp theo, tính xem mỗi tháng chi tiêu bao nhiêu, nhân lên 6, lấy con số đó làm mục tiêu tiết kiệm trong vòng một năm tới. Mở một tài khoản tiết kiệm riêng để giữ số tiền này. Nó sẽ giúp bạn không phải mang nợ, ngay cả khi mất việc, không xin được việc mới trong một thời gian dài. Có mục tiêu để dành rồi, mỗi tháng lãnh lương cứ theo đó mà làm. Nếu cài đặt chuyển khoản tự động được thì tốt, không thì tạo một cái hẹn trên lịch làm việc, mỗi khi lãnh lương vào chuyển tiền ngay, không để tiền dư thừa.

Liệt kê những khoản chi lớn cần phải làm (làm đám cưới, đi du lịch, mua/sửa xe, v.v.) và mở một tài khoản tiết kiệm cho mỗi khoản, tính xem mỗi tháng cần phải gửi vào bao nhiêu tiền và cứ theo đó mà để dành. Cách làm này giúp cho dòng tiền của ta ổn định và dễ dự đoán.

Mỗi khi được tăng lương hay có thêm thu nhập, giữ mức sống như cũ, để dành phần tiền dư ra. Đừng đổi xe mới, đừng đổi điện thoại mới. Thưởng cho mình bằng một chuyến du lịch, một cuốn sách, hay đi học thêm một kỹ năng nào đó mà ta chưa biết (đàn, yoga, nhảy, bơi, lặn, nhảy dù, v.v.). Đừng dùng tiền mua đồ đạc, hãy dùng tiền để có thêm trải nghiệm mới.

Nếu làm được như ở vầy, chẳng mấy chốc ta sẽ để dành được kha khá. Nhưng để dành không chưa đủ. Người ta ước tính, muốn nghỉ hưu, tài sản của ta phải gấp 25 lần thu nhập trung bình mỗi năm. Không có cách chi mà để dành được như vậy. Phải đầu tư.
Nguồn: https://vnhacker.blogspot.com.au/2016/04/khong-co-gi-quy-hon-oc-lap-tai-chinh.html

Sơn Lê

Thứ Bảy, 30 tháng 7, 2016

Làm giàu thụ động là gì?

Không có gì quý hơn độc lập... tài chính